Draaiorgels in Leeuwarden

 

A / H |  I / P | Q / Z (op orgelnaam)

 

Het straatorgel is meer dan een eeuw geleden voor het eerst in onze steden verschenen.  Al voor 1900 waren draaiorgels in Leeuarden actief, maar informatie hierover ontbreekt geheel.  Ook de eerste helft van de vorige eeuw is voor de historie van het Leeuwarden draaiorgel een vrijwel geheel ongeschreven boek. Vanaf 1950 hebben er minimaal 10 draaiorgels kortere of langere tijd in Leeuwarden "gelopen". Hoeveel orgels tijdelijk dienst hebben gedaan in Leeuwarden is geheel onbekend. Iedereen kent natuurlijk het huidige orgel de Fruitschalen, en natuurlijk kennen de iets ouderen onder ons het orgel de Gouwe. Maar wie kent (nog) de Twee Draken, de Hagenaar of de Twee Rozen , toch hebben ze in onze stad dienst gedaan. En dat is tevens ook vrijwel het enige gegeven dat er van deze orgels bekend is. Foto's en informatie ontbreken vrijwel geheel. Enige tijd geleden zag ik een foto van het draaiorgel De Admiraal, het eerste wat bij mij opkwam is "Nooit van gehoord" maar op het orgel stond tevens vermeld LEEUWARDEN. De "historie" van de meeste Leeuwarder draaiorgels is helaas veelal beperkt tot een afbeelding, en is de geschiedenis van het betreffende orgel vrijwel niet aanwezig. Verder is het vinden van foto's heel moeilijk, omdat een draaiorgel een "normaal" verschijnsel was in de straat zijn er door Leeuwarders vrijwel geen foto's van gemaakt. En toeristen die het wel deden, hebben de foto's mee naar huis genomen. Informatie en foto materiaal is dan ook van harte welkom.

 

De volgende straatorgels hebben (of hadden) Leeuwarden als thuisbasis: DE ADMIRAAL, DE FRUITSCHALEN, DE GOUWE, DE HAGENAAR, HET LEEUWARDER DRAAIORGEL -I- en -II-, DE LEON WARNIES, HET STADSORGEL -I- en -II-, De TWEEDRAKEN, DE TWEEROZEN, DE VLIEGENDE VLEUGEL, DE WATERLELIE en de ZWARTE DORUS.

 

De volgende draaiorgels hebben tijdelijk in Leeuwarden "dienst" gedaan: DE IJZEREN HEIN, DE LANGE CAP OF ZEEMAN, DE MONDORGEL, DE SNUFFEL en DE ZAZA.

 

Leeuwarden heeft ook een aantal dans- en concertorgels binnen haar grenzen gehad, dat waren: DE GROTE DORUS, v/h P.J.WALON en DE WINDORGEL.

 

Bovendien kende Leeuwarden meerdere kermisexploitanten, die een kermisattractie hadden die was uitgerust met een orgel. De meeste orgels in deze draaimolens droegen geen naam, maar waren gebouwd door Wellerhaus, Daneels, Ruth, Feucht en Bruder.

 

Foto's en de belangrijkste gegevens (voorzover bekend) van de orgels zijn opgenomen op alfabetische volgorde. De Gouwe vind u onder de G, terwijl De IJzeren Hein te vinden is onder de letter I.

 

 Een van de laatste foto's van het draaiorgel De Gouwe in Leeuwarden .